ای که با نامت جهان آغاز شد***دفتر ما هم به نامت باز شد******دفتری کز نام تو زیور گرفت ***کار ان از چرخ بالاتر گرفت

آزمون زیست شناسی - نکات کنکوری زیست شناسی

آزمون زیست شناسی

سوالات تشریحی و چهارگزینه ای زیست شناسی دبیرستان و پیش دانشگاهی

[ ] [ ] [ محمدرضا میرزایی ]

[ ]

[ ] [ ] [ محمدرضا میرزایی ]

[ ]

یرای مشاهده تصاویر بسیار متنوعی از روتویسی- همانند سازی- چرخه سلولی- اپران لک -  و صدها تصویر از موضوعات درس زیست شناسی  

اینجا را  کلیک کنید

[ ] [ ] [ محمدرضا میرزایی ]

[ ]



سوالات کنکور زیست شناسی (92) اینجا کلیک کنید.

  پاسخنامه  کنکور زیست شناسی (92) اینجا کلیک کنید.

  سوالات کنکورزیست شناسی (91) اینجا کلیک کنید.

  پاسخنامه کنکورزیست شناسی(91) اینجا کلیک کنید.

  سوالات کنکورزیست شناسی(90) اینجا کلیک کنید.

  پاسخنامه کنکورزیست شناسی(90) اینجا کلیک کنید.

  سوالات کنکورزیست شناسی(89) اینجا کلیک کنید.

  پاسخنامه کنکورزیست شناسی(89) اینجا کلیک کنید.

  سوالات کنکورزیست شناسی(88) اینجا کلیک کنید.

  پاسخنامه کنکورزیست شناسی(88) اینجا کلیک کنید.

  سوالات کنکورزیست شناسی(87) اینجا کلیک کنید.

  پاسخنامه کنکورزیست شناسی(87) اینجا کلیک کنید.


برچسب‌ها: سوالات کنکور زیست, کنکور زیست شناسی, پاسخنامه کنکور زیست شناسی, کنکور 92 زیست شناسی

[ ] [ ] [ محمدرضا میرزایی ]

[ ]

[ ] [ ] [ محمدرضا میرزایی ]

[ ]

[ ] [ ] [ محمدرضا میرزایی ]

[ ]

 
 
 
 
 

 دانلود سوالات زیست شناسی سال سوم شهریور1391

دانلود سوالات امتحان زیست شناسی پیش دانشگاهی شهریور 1391

 سؤالات گروه ي آزمايشي ‌علوم تجربي کنکور ۱۳۹۱
 
 
 
 
 


 

جزوه خلاصه و نکات درس زیست شناسی و آزمایشگاه 1

شامل خلاصه درس به زبان ساده همراه با نکات آن به انضمام سوالات تشریحی هر فصل درانتهای آن     

برای دریافت این مجموعه به وبلاگ

فروشگاه آزمون زیست شناسی

 مراحعه نمائید


 

برچسب‌ها: کنکور تجربی, زیست شناسی سال چهارم, دانلود سوالات امتحانات نهایی خرداد 91, سوالات کنکور تجربی 91

[ ] [ ] [ محمدرضا میرزایی ]

[ ]

 

درس زيست شناسي در آزمون رشته تجربی به خاطر دارا بودن ضريب بالادر كنكور سراسري از اهميت ويژه اي برخوردار است وبه خاطر تأثير مهمي كه اين درس در كنكور دارد، معمولاً دانش آموزان اين درس را خيلي خوب مطالعه مي كنند.

در کنکور سراسری تعداد سوالات این درس 50ومدت پاسخگویی 36دقیقه می باشد.

دراین درس 54تا56 درصد سوالات کنکور ازدروس پایه و 44تا46 درصد ازدروس پیش دانشگاهی می باشد.

زیست شناسی با ضریب 12 بالاترین ضریب را در میان دروس گروه آموزشی علوم تجربی دارا است واین نشان از اهمیت ویژه این درس در بین دانش آموزان این رشته می باشد.

شواهد نشان می دهند كه فقط ۷ درصد از دانش آموزان تست های زیست شناسی را بالای۵۰ درصد می زنند. از دو جنبه می توان به این مشكل نگاه كرد؛ اول آن كه دانش آموزان سواد كافی نداشته باشند. اما این دلیل چندان قابل استناد نیست.

نكته دوم و عامل اصلی ضعف داشتن در پاسخگویی به تست های زیست شناسی، عدم درك سؤالات و عجله در پاسخ دادن است. هر سؤال نكات كلیدی دارد كه با خوب فهمیدن سؤال قابل دستیابی است.
برای هر سؤال زیست شناسی ۴۵ ثانیه زمان وجود دارد. از این زمان می توان ۱۵ ثانیه را به خوب خواندن سؤال، ۱۵ ثانیه را به خواندن گزینه ها و ۱۵ ثانیه را به پاسخ دادن و پر كردن پاسخنامه اختصاص داد. البته بیان این نكته صرفاً برای ایجاد یك الگو و تصویر ذهنی است، نه این كه واقعاً برای هر تست زمان بگیرید! در تست های زیست شناسی، دقت به روی درك و فهم متن سؤالات اهمیت بیشتری دارد.

آنچه در درس زیست‌شناسی اهمیت فوق‌العاده‌ای پیدا می‌كند چگونه خواندن این درس و پی بردن به نكات، مفاهیم ومطالب در كتاب درسی می‌باشد.
كتاب درسی منبع اول و آخر طرح سوال در كنكور می‌باشد نكته ي مهمي كه در هنگام مطالعه ي اين درس بايد به آن توجه داشت مرور است . اين درس ، درسي نيست كه با يك بار خواندن توانست در آن درصد بالايي كسب كرد بنابراين مرورهاي متوالي ومفهومی خواندن اين درس باید در اولویت برنامه ها قرار داده شود.

علت اینکه دانش آموزان این درس را بیش از دروس دیگر می خوانند ولی موفقیتی هم ردیف با زحمات خود کسب نمی کنند این است که : دانش‌آموز مطالب را رو بنایی و سطحی خوانده و هرگز به عمق مفاهیم مطرح شده فكر نكرده بنابراین قادر به ارتباط دادن مسایل مختلف كتاب‌ها با هم نبوده و لذا نمی‌تواند پاسخ صحیح را انتخاب كند. به همین منظور باید نكات خاصی را در زمینه خوب خواندن كتاب و ارتباط دادن مطالب درسی كتاب‌های مختلف زیست با هم مد‌نظر قرار دهد.

زیست شناسی و آزمایشگاه 1در کنکور، درحدود 13 تا 15 سؤال را به خود اختصاص میدهد،

زیست شناسی و آزمایشگاه 2حدود 17 تا 20 سؤال را معمولاً در آزمون سراسری به خود اختصاص میدهد.یکی از فصل های مهم این کتاب فصل 8 (ژنتیک) می باشد که هرساله تعدادی از سوالات کنکور را شامل می شود وبرای بعضی از دانش آموزان همچون کابوسی می ماند .در صورتی که با دقیق ومفهومی خواندن ووقت گذاری برای آن می توان براحتی آن را یادگرفت وبر آن تسلط کافی یافت.

كتاب زیست‌شناسی سال سوم در سال‌های اخیر بارم‌بندی حدود 40-35 درصدی در كنكور دارد كه نشان از اهمیت بالای این كتاب در كنكور دارد.
از فصل های مهم این کتاب فصل 4 است که حدود 8 تست کنکور را شامل می شود .

در این درس توجه به اشکال ونمودارها بسیار مهم است که نباید مورد بی توجهی قرار بگیرد.

دانش آموزانی که خواهان يكي از رشته هاي خوب رشته ي علوم تجربي مانند پزشكي ، دندانپزشكي ، داروسازي و... هستند، بايد در اين درس درصدي بالاتر از 80-85 درصد(در مناطق 1و2 ) ودرصدی بالاتراز 70درصد(در منطقه 3) را كسب كنند.


اين درس ، درسي نيست كه با يك بار خواندن بتوانيد در آن درصد بالايي كسب كنيد بنابراين مرورهاي متوالي از اين درس را در برنامه ي خود قرار دهيد. براي كسب يك رتبه ي زير 1000 مطالعه ي مستمر و حداقل روزانه 2 ساعت الزامي به نظر مي رسد.

در هنگام مطالعه ي اين درس ، كتاب درسي به عنوان بهترين مرجع مطالعه مي باشد، منظور از مرور هاي متوالي و مطالعه ي مستمر، خواندن طوطي وار مطالب و تنها حفظ کردن آن ها نمي باشد، شما بايد براي يادگيري عميق مطالب از شيوه هاي صحيح مطالعه استفاده کنيد. دقت کنيدکه شيوه ي مطالعه و ياد گرفتن از خود مطالعه مهم تر مي باشد.

استفاده از روش پس ختام مي تواند خيلي مؤثر باشد، مطالعه ي اجمالي اوّليه در شكل گيري يك ذهنيت كلي به شما كمك مي كند. در هنگام مطالعه از هيچ قسمت كتاب غافل نشويد و مطالب آن را خط به خط و با دقت بخوانيد و زير مطالب مهم آن خط بكشيد (يا اين كار را با ماژيك علامت زن انجام دهيد.) به نمودارها و شكل ها دقت كافي داشته باشيد.

از حاشيه نويسي در اين درس استفاده كنيد و همچنين از مطالب خوانده شده ، خلاصه نويسي به عمل آوريد و مطالب خلاصه شده را به صورت نمودار درآوريد و آنها را دسته بندي كنيد.

براي حفظ مطالب آن از بحث ياديارها كه در فصل دوم مطرح شده استفاده كنيد و با خلاقيت ، مطالب را در قالب نمودارها و ياديارها و... فرا بگيريد. اگر در موسسه های آزمایشی کنکور شرکت می کنید حتما بعد از بررسی سوالات نکته های هر تست را در حاشیه درس مربوطه یا در دفتر نکته برداری یادداشت نمایید.

در هنگام مطالعه ي فصل هاي جديد، مطالب فصل قبل مرور نمایید تا آنها را فراموش نكنيد و بازهم تكرار مي كنم : «اين درس را چندين بار به طور جدي و فعال مرور كنيد.»

با توجه به تغييرات کتاب هاي زيست شناسي نسبت به سال هاي گذشته ، ديگر نمي توان به کتاب زيست پايه ي خاصي (مثلاً پيش دانشگاهي) اهميت بيش تر دارد. اولاً مطالب کتاب هاي زيست بسيار به هم پيوسته مي باشند و براي يادگيري مطالب لازم است تمامي کتاب هاي زيست را (دوم، سوم، پيش دانشگاهي) به دقت مطالعه کرد و ثانياً برخلاف سال هاي گذشته ديگر سهم پايه ي خاصي در پرسش هاي کنکور بيش تر از پايه ي ديگر نيست و مي توان گفت تقريباً تعداد پرسش هاي برابري از هر سه پايه مطرح مي شود.

در اين درس بررسي تست هاي سال هاي قبل كنكور سراسري و دانشگاه آزاد بسيار مهم است . تقريباً نيمي از پرسش ها در اين درس در سال هاي قبل به نحوي آمده است . (مثلاً به صورت پرسش هاي مشابه ) كه اين امر خود اهميت مرور و بررسي تست هاي سال هاي اخير آزمون سراسري را در اين درس نشان مي دهد.

[ ] [ ] [ محمدرضا میرزایی ]

[ ]

 بررسی و مطالعه نکات شکل های زیست شناسی سال سوم 

 

کلیک کنید

[ ] [ ] [ محمدرضا میرزایی ]

[ ]

سوالات آزمون سراسری در درس زیست شناسی ، از سال 85 تا 91 به چهار صورت زیر طراحی شده است:

1-تا قبل از آزمون سراسری 87 ، سطح سوالات زیست بین دانش آموزانی که کل مباحث زیست را می خواندند و به همه ی جزئیات کتاب توجه می کردند و دانش آموزانی که کتاب زیست را به خوبی نمی خواندند یا بعضی بخش های آن را حذف می کردند ، تفکیک انجام می داد .

2-در کنکور سراسری 87 تا 89 رویکرد طراحی تست به سمتی رفته بود که فرض را طراحان براین گذاشتند که شرکت کنندگان کل مباحث زیست را می خوانند و دیگر نکته ای درکتاب درسی نیست که از دید دانش آموزان مخفی مانده باشد لذا سوالات را مفهومی طراحی کردند ، کم شدن میانگین زیست گواه این مسئله است!

3-در کنکور سراسری 90 باز کمی چرخش در نگرش طراحان کنکور دیده می شود یعنی فرض را براین گذاشتند که دانش آموزان با تست های مفهومی آشنا شده اند ، لذادر کنکور 90 فاکتور دقت و تمرکز به همراه سرعت پاسخ دهی به سوالات در محدوه ی زمانی 36 دقیقه کار را برای دانش آموزان سخت کرد ، به همین خاطر میانگین زیست باز هم نسبت به سال های قبل کم تر شد و هیچ کس نتوانست در این درس نمره ی 100 کسب کند و فقط 82 نفر توانستند زیست رابالای 90% بزنند!

4-اما در کنکور 91 ، به غیر از فاکتورهای مفهومی بودن تست ها ، دقت و تمرکز و سرعت در پاسخ دهی به سوالات که مشابه کنکور 90 بود ، ویژگی منحصر به فردی دیده می شود که در کنکورهای سال قبل این قدر پررنگ نبوده است .ورود تست های تعمیمی به تست های سال 91 ، این آزمون را نسبت به آزمون های قبلی بسیار ممتاز کرده است .

 شاید خیلی از دانش آموزان دنبال نکته های جدیدی در کنکور 91 بوده اند و یا منتظر سوالات احتمالی از ژنتیک بوده اند اماکنکور 91 با این هدف طراحی شد که هر دانش آموزی که کتاب درسی خود را بیش تر خوانده ، بیش تر فهمیده و بیش تر قدرت تجزیه و تحلیل را دارد می تواند ، امتیاز بیش تر کسب کند نه این که با یادگیری چند تکنیک خاص بتواند به راحتی به تست ها پاسخ دهد.

هم چنین در کنکور 91 حذف شدن تست های احتمالی ژنتیک یکی از ویژگی ها بود.

بودجه بندی کنکور 91 با کنکور 90 از نظر درصد تست ها در کتاب ها ،تغییرچندانی نداشت ولی در فصل های کتاب، کمی تغییر داشته است اما از نظر مباحث کلی تقریباً مشابه بوده اند.

الف) بودجه بندي كنكور

در كنكور سال 91 از 50 سوال درس زيست شناسي 13 سوال از كتاب سال دوم (26%)، 20 سوال از كتاب سال سوم (40%) و 17 سوال از كتاب پيش دانشگاهي طراحي شده بود (34%).

20% سوالات (يعني 10 سوال) فقط از 4 فصل آخر كتاب زيست شناسي پيش دانشگاهي طراحي گرديده بود. قابل ذكر است سال هاي متوالي است كه اين رويكرد در كنكور سراسري وجود دارد.

 

ب) تيپ بندي سوالات

1)    41 سوال (82%) كنكور به صورت جاي خالي طراحي شده بود.

2)    اگرچه فقط یک شکل در پرسش ها مشاهده شد، ولی گزینه های 9 سوال مستقیماً از شکل ها استخراج شده بود که این موضوع بیانگر اهمیت هرچه بیشتر شکل ها می باشد.

3)  10 سوال (20%) به صورت ترکیبی بین فصل های کتاب های درسی زیست شناسی پایه های مختلف طراحی شده بود.

4)   6 سوال (12%) به صورت مقایسه ای بین دو یا چند موضوع مطرح شده بود. مانند:

مقایسه ی اسپورانژ کاهوی دریایی و ریزوپوس استولونیفر در سوال 193، مقایسه ی ویژگی های خانه ی ششی و نایژک در سوال 191 مقایسه ی ویژگی های باکتری ها و قارچ ها در سوال 183 و .. .

5)   11 سوال (22%) بر اساس کلمه های قید دار« برخی، بعضی، بیشتر، هر، همه‌ی، هیچکدام، بسیاری و ...» طراحی شده بود.

6)   3 سوال (6%) بهصورت 5 گزينه‌اي طراحي شده بود!منظور از 5 گزينه اي این است که طراح حتی صورت سوال را هم مجهول طراحی کرده که بایستی اول صورت سوال را معني كنيد سپس به خواندن گزينه‌ها بپردازيد.

به مثالی در این مورد توجه کنید:

سوال 169) عامل مولد بيماري ذات‌الريه ...........

در اين سوال ابتدا بايستي به ياد آوريد كه عامل مولد بيماري ذات الريه چه جانداري است تا بتوانيد سراغ گزينه‌ها برويد.

7)   10 سوال (20%) به صورت فعل منفي در آخر سوال طراحي شده بود.

8) ازمباحث ژنتيك (فصل 8 زيست سوم و فصل 5 زيست پيش دانشگاهي) به طور مجموع4 سوال (8%) با سطح دشواري متوسط طراحي شده بود كه همچون 2 سال اخير به سوي تعديل تعداد و سطح دشواري اين مباحث قدم برداشته شد.

 

نگاه كلي:

در يك نگاه كلي مي‌توان گفت كه بسياري از سؤال‌ها،  از متن كتاب‌درسي گرفته شده‌ بودند و بر مفاهيم عميقي از كتاب تكيه داشتند،‌ به صورتي كه پاسخ‌گويي به اين سؤال‌ها، مستلزم تسلط به مطالب كتاب درسي،‌ دقت زياد و قدرت تجزيه و تحليل بالا بود.

 

 تهیه و تنظیم:علی کرامت-هادي كمشي


برچسب‌ها: درس زیست شناسی در کنکور 91

[ ] [ ] [ محمدرضا میرزایی ]

[ ]

مطالعه‌ي زيست‌شناسي در روزهاي باقي‌مانده تا کنکور
به دانش‌آموزان مقطع پيش‌دانشگاهي پيشنهاد مي‌شود بيش‌ترين تمرکز را روي مطالب پيش‌دانشگاهي و به خصوص مباحث زيست پيش‌دانشگاهي 2 داشته باشند؛ ايام امتحان، خود يک عامل تمرکز است؛ زيرا هرساله حدود 25% تست‌هاي کنکور را به خودش اختصاص مي‌دهد. پيشنهاد ما اين است که براي 4 فصل آخر زيست پيش‌دانشگاهي، ويژگي‌هاي موجودات را به صورت جدول يا شاخه‌‌اي جمع‌بندي کنيد که بعد از ايام امتحانات بتوانيد مطالب را به دفعات زياد تکرار کنيد تا اين مطالب را فراموش نکنيد (تا روز آزمون حداقل 20 بار تکرار داشته باشيد.)
نمونه‌اي از اين جمع‌بندي را در جدول زير آورده‌ايم:


بعد از ايام امتحانات، بيش‌ترِ تمرکز و تکرار را روي 3 فصل آخر زيست سال سوم (توليد مثل در گياهان، رشد و نمو در گياهان و رشد و نمو در جانوران) و 3 فصل آخر زيست دوم (گردش مواد، دفع مواد زايد در جانداران و حرکت) اختصاص دهيد؛ زيرا حدود 20% تست‌ها را شامل مي‌شوند.
به فارغ‌التحصيلان تجربي پيشنهاد مي‌شود علاوه بر مباحث زيست پيش‌دانشگاهي 2 و سه فصل آخر زيست دوم و سوم، مباحث ژنتيک (پروتئين‌سازي، مهندسي ژنتيک، ژنتيک جمعيت، ميتوز و ميوز و مباحث احتمالات و دودمانه) را بيش‌تر تمرين کنند؛ زيرا با توجه به بودجه‌بندي مباحث در کنکور، 22% تست‌ها را شامل مي‌شود.
جدول زير نشان‌دهنده‌ي تعداد سؤالات هر مبحث در کنکور سراسري 90 است. هم‌چنين شامل درصد پاسخ‌‌گويي يک‌چهارم داوطلبان شرکت‌کننده در همان سال است:

منبع: مجله آزمون

برچسب‌ها: مطالعه‌ي زيست‌شناسي در روزهاي باقي‌مانده

[ ] [ ] [ محمدرضا میرزایی ]

[ ]

چند نكته راجع به ژنتيك تهيه و تنظيم: محمد رضا ميرزايي

D نكته اول: تعداد انواع گامتها در صورت مستقل بودن ژنها از رابطه زير بدست مي آيد:

 

( تعداد جفت ژن هتروزيگوت=n ) n2= تعداد انواع گامتها

 

مثال 1: فردي با ژنوتيپ AaBb چند نوع گامت توليد مي كند؟

1) 1 2 ) 2 3) 4 4) 8

R جواب : 4= 22= n2= تعداد انواع گامتها

 

مثال 2: فردي با ژنوتيپ AaBbCCDd چند نوع گامت توليد مي كند؟

 

1) 2 2) 4 3) 8 4) 16

 

R جواب: 8= 23=n2= تعداد انواع گامتها

 

مثال 3: فردي با ژنوتيپ AABB چند نوع گامت توليد مي كند؟

1) 1 2) 2 3) 4 4) 8

 

R جواب: 1= 20 = n2= تعداد انواع گامتها

 

D نكته دوم: تعداد انواع گامتها در صورت پيوسته بودن ژنها هميشه برابر است با 2 .

 

Å توجه : در حالت فوق بايستي حداقل يك جفت ژن هتروزيگوت در ژنوتيپ باشد . در غير اين صورت تعداد انواع گامتها برابر خواهد بود با 1 .

 

مثال 1: فردي با ژنوتيپ AaBb در صورت پيوسته بودن ژنها چند نوع گامت توليد مي كند؟

1) 1 2) 2 3) 4 4) 8

 

R جواب: با توجه به پيوسته بودن ژنها و وجود حداقل يك جفت ژن هتروزيگوت در ژنوتيپ تعداد انواع گامتها برابر است با 2.

 

مثال 2: فردي با ژنوتيپ AABBCC در صورت پيوسته بودن ژنها چند نوع گامت توليد مي كند؟

1) 1 2) 2 3) 4 4) 8

 

R جواب: با توجه به عدم وجود ژن هتروزيگوت در ژنوتيپ تعداد انواع گامتها برابر است با 1.

 

مثال 3: در فردي با ژنوتيپ AaBbCcDd چنانچه A و B نسبت به هم پيوسته باشند . تعداد انواع گامتها ي توليد شده كدام است؟

 

1) 2 2) 4 3) 8 4) 16

 

R جواب: A و B چون نسبت به هم پيوسته اند بنابر اين از نظر توليد گامت همانند يك جفت ژن عمل ميكنند . پس بنابر اين: 8= 23= n2= تعداد انواع گامتها

 

D نكته سوم: تعداد انواع فنوتيپ برابر است با : n2

 

D نكته چهارم:   ..........

استفاده از مطالب وبلاگ آزمون زیست شناسی با ذکر منبع اشکالی ندارد

[ ] [ ] [ محمدرضا میرزایی ]

[ ]

   ژن:

 

× اطلاعات وراثتي جانداران بجزء ويروس هاي RNA را در مولكول DNA و در ساختار ويژه اي از اين مولكول که آن را ژن مي نامند نهفته است. اگر بخواهيم تعريفي از ژن داشته باشيم با توجه به كتاب زيست شناسي و آزمايشگاه (2) مي توان گفت؛ ژن بخشي از مولكول DNA است كه موجب سنتز پروتئين يا RNA مي شود. البته اين تعريف خالي از اشكال نيست. زيرا بعضي از ويروس ها داراي RNA هستند. همچنين بعضي از ژن ها اثر تنظيمي برژنهاي ديگر داشته و از آنها RNA يا پروتئين سنتز نمي شود. بنابراين بهترين تعريف ژن بدين صورت مي باشد: بخشي ازنوكلئيك اسيد است كه به عنوان يك واحد عمل كننده كار مي كند.

 


ادامه مطلب

[ ] [ ] [ محمدرضا میرزایی ]

[ ]

زیست شناسی و آزمایشگاه 2

این کتاب حدود 17 تا 20 سؤال را معمولاً در آزمون سراسری به خود اختصاص میدهد.

در مورد 4 فصل اول این کتاب، شیوه دقت در مطالب، دقیق خواندن مطالب کتاب درسی و نطق برداری از مطالب مطروحه، بسیار کارساز میباشد چون بیشتر مطالب جنبه حفظی داشته و مطالب تحلیلی زیادی وجود ندارد. عمده مطالب تحلیلی این کتاب مربوط به بخشهای فصل 5 تا 8 کتاب میباشد.

فصل 5 یعنی ماده ژنتیک : بحث پایه ای برای فصول 6، 7 میباشد که دقت در انواع نوکلئوتید، مراحل آزمایش گریفیث، ایوری، کشف عامل ترانسفورماسیون و ویژگیهای یک مولکولی که به عنوان ماده ژنتیک مطرح میشود و نیز چگونگی برقراری پیوند بین منومرها در DNA، مکانیسم همانندسازی DNA و آنزیمها مؤثر در آن نیز اهمیت دارد.

در فصل 6: شناسایی ماهیت کروماتین، کروموزوم، چگونگی انجام مراحل مختلف تقسیم میتوز و مکانیسم انجام سیتوکینز در سولولهای گیاهی و جانوری مهم هستند.

در فصل 7: که از مهمترین مباحث است، نیاز به دقت و تجزیه و تحلیل بیشتری دارد، به ویژه در زمینه وضعیت کروموزومها در مراحل مختلف تقسیم میوز و اینکه سلول در کدام مرحله پلوئید و دیپلوئید است، اهمیت دارد.

و همچنین بررسی دقیق حرفه های زندگی در سیستمهای جنسی یوکاریوتی، اینکه سلول تخم آیا میوز انجام میدهد یا میتوز؟ و اینکه واژهه ای تحت عنوان اسپروفیت و گامتوفیت چه مفهومی دارند؟ اهمیت دارد.

درک مفاهیمی نظیر اسپروفیت و گامتوفیت نقش بسیار مهمی در یادگیری بهتر حرفه های زندگی گیاهان در فصل 9 دارد.

فصل 8 یا ژنتیک : که ظاهراً به صورت کابوسی برای دانش آموزان میباشد نیز به سادگی قابل یادگیری بوده. این فصل نیازی مبرم به درک صحیح از مطالب فصل 6 و 7 دارد که دانش آموز باید بتواند مفاهیمی نظیر الل، ژن و چگونگی نوشتن گامت قوانین مندل و قوانین احتمالات را به خوبی یاد گرفته، آنگاه اقدام به حل مسائل ژنتیک کند.

سؤالاتی که از این فصل مطرح میشود، نیاز به هوش و ذکاوت بیشتری دارد که این کار صرفاً با تمرین آرام از سؤالات سادهتر و اینکه آرام آرام سطح سؤالات را دشوارتر کرده تا بتواند خلاقیتهای ذهنی و ریاضی را در حل مسائل بهکار ببندد.

در فصل 8  مسائل مربوط به شجره نامه نیز مهم هستند چرا که همواره یک سؤال در کنکور برای آن در نظر گرفته میشود که دانستن قوانینی مربوط به حل آن، بسیار موثر هستند.

فصل 9، 10، 11 :به دلیل این که بیشتر حظفی هستند، اهمیت فوق العاده ای دارند.
دقت در مطالعه در این بخشها بسیار راهگشا هستند. به ویژه در فصل 9 که کمی سختتر از بخشهای دیگر به نظر میرسد، دقت در این موضوع که ابتدا باید ویژگیهای عمومی به گیاهان دانه دار و بدون دانه را باید به صورت کلاسه شده جمع آوری کرده و در این صورت یادگیری چرخه های زندگی، بسیار ساده میشود.

در فصل 11: نمودارهای مربوط به چرخه های جنسی در زنان و نیز مکانیسم های چرخه های تخمدان، فعالیت رحم و تأثیر سیستمهای مغزی در این چرخه‌ها نیز بسیار مهم هستند.

روش مطالعه زیست شناسی 1 سال دوم
کتاب زیست‌شناسی و آزمایشگاه 1، حاوی مطالب مهمی است که همه‌ساله حدود 30درصد سؤالات کنکور سراسری را به خود اختصاص می‌دهد.

این کتاب، دارای متنی سلیس و روان می‌باشد ولی مطالب موجود در آن، به‌طرز بسیار زیرکانه‌ای نوشته شده و گاهاً نیز در بخش‌های مختلف کتاب، مطالبی نیز وجود دارد که یا کامل‌کننده‌ی همدیگر هستند یا حتی نفی‌کننده‌ی یکدیگر.

متأسفانه دانش‌آموزان غالباً در پایه‌ی سال دوم دبیرستان، با آموزش متناسب و خوبی پیرامون مطالب کتاب درسی، روبه‌رو نمی‌شوند. چون در اکثر مدارس، فقط به نوشته‌های جاری در کتاب اشاره می‌کنند. درحالی‌که آن چیزی که مطالب مطرح‌شده در فصل‌های مختلف کتاب را برای شنونده و بعداً خواننده جالب می‌کند، چراهایی خاص است که می‌توان پیرامون مطالب کتاب فوق مطرح کرد.

ارتباط دادن مطالب بخش‌های مختلف کتاب، از نکات مهم و قابل توجهی است که به آن پرداخته شود. اگر این نکات، پیرامون مطالب بخش‌های مختلف این کتاب رعایت شود، آموختن مطالب آن بسیار سریع و در عین حال شیرین می‌شود.

به نظر من، دقت در نکات این کتاب، به‌صورت خط‌به‌خط و ارتباطی، مشکل را برطرف می‌کند.

برخی از نکاتی که در این کتاب آمده و شاید در نظر اکثر دانش‌آموزان، به‌عنوان سؤال مطرح نشود یا حتی مهم به نظر نرسد:

در بخشی از این کتاب در فصل مولکول‌های زیستی پیرامون، مثلاً این‌که بدانیم:

الف- چه مولکول‌هایی در گروه درشت‌مولکول‌ها قرار دارند و این‌که درشت‌مولکول‌ها چه ویژگی‌هایی باید داشته باشند.

ب- در دستگاه گوارش انسان و بسیاری از جانوران، چه عواملی سبب هیدرولیز سلولز می‌شود؟

ج- چرا بدن ما قادر به هیدرولیز نشاسته می‌باشد ولی قادر به هیدرولیز سلولز نیست؟

د- ویزگی همه‌ی لیپیدها، آب‌گریز بودن آن‌هاست و در مقابل آن، چرا فسفولیپیدها، دوگانه دوست هستند و آیا با ویژگی همه‌ی لیپیدها هماهنگی دارند؟

ی- یا نوشته‌اند که ساختار همه‌ی استروئیدها، یکسان و شبیه کلسترول است. حال این سؤال مطرح می‌شود که کلسترول چه شکلی است؟ بررسی شکل غشاء در فصل سفری به درون سلول

یا در فصل سفری به درون سلول:

این‌که اساساً اندامک چیست؟

چه اندامک‌های غشاداری در سلول داریم و وظیفه‌ی هر کدام چیست؟

یا در صورت نبود یک اندامک غشادار، این وظیفه را در سلول چه کسی انجام می‌دهد؟

و یا این‌که منشأ شکل‌گیری این اندامک‌ها در سلول چیست؟

در فصول مختلف کتاب، نکاتی از این‌دست به‌وفور به چشم می‌‌خورد که متأسفانه دانش‌آموز، بی‌تفاوت از کنار آن‌ها می‌گذرد و چون یادگیری صحیح انجام نشده است، بنابراین امکان جایگزینی مفهومی آن در بخش‌های یادگیری عمیق مخ اتفاق نمی‌افتد.

یا مثلاً در فصل سازمان‌بندی سلول‌ها، اشاره شده که ولوکس، یک کره‌ی توخالی است.

آیا به نظر شما، این جمله عاقلانه است؟
چه‌طور می‌تواند توده‌ی سلولی توخالی در زیر آب شناور باشد؟ آیا ولوکس روی سطح آب حرکت می‌کند یا داخل آب؟ پس اگر توخالی است، چگونه اتفاق می‌افتد؟
یا در بخش گوارش نیز مراحل اولیه‌ی گوارش ذکر‌شده در مورد همه‌ی جانوران، صادق نمی‌باشد و یا مفهوم صحیحی از گوارش شیمیایی عنوان نشده و نیاز به تأمل و دقت نظر بیش‌تری در این مورد احساس می‌شود.

مثلاً براساس مطلب کتاب، گوارش شیمیایی یعنی تجزیه‌ی پلی‌مر به منومر. حال اگر در جریان گوارش، یک پروتئین بزرگ در معده لیپید‌های کوچک تبدیل ولی به منومر تبدیل نشود، چه نوع گوارشی یافته است؟

یا اساساً نحوه توضیح منحنی الکتروکاردیوگرام چگونه باید انجام گیرد؟

چرا ثبت امواج قبل از انجام عمل اتفاق می‌افتد؟ یا نحوه‌ی انتقال خون افراد به یکدیگر چگونه است؟ آیا از فرد A می‌توان خون کامل را به فرد AB داد؟ بله یا خیر آن چگونه است؟

آیا به فرد Rh منفی می‌توان خون مثبت تزریق کرد یا خیر؟

بسیاری مطالب این درس که درواقع با زبان خاصی مطرح شده ولی با دید دقیق‌تری باید به آن رسید که نیازمندی دانش‌آموز را به بررسی بیش‌تر کتاب الزامی می‌کند.

یا در بخش‌های گیاهی چرا در سطح زیر برگ، روزنه‌ی هوایی داریم و در سطح بالای برگ رسم‌شده در کتاب، روزنه‌ی هوایی رسم نشده است و اساساً چرا بارگیری و باربرداری آبکشی، همواره با انتقال فعال صورت گیرد؟

و چرا مثلاً در بخش پائین روی هنله آب باز جذب نمی‌شود و یا این‌که چه تفاوتی بین جابه‌جایی و حرکت وجود دارد؟ و این‌که مکانیسم کوتاه شدن سارکومر در طول انقباض ماهیچه‌ای چگونه رخ‌می‌دهد و یا اجزای سلول ماهیچه‌ای مخطط کدام هستند و هر کدام چه ویژگی‌هایی دارند؟

در پایان یادآور می‌شودم که مهم‌ترین عامل در یادگیری زیست، اول خواندن، دوم طرح سؤال‌های چرایی و سوم طرح مسائل ارتباطی و تجزیه و تحلیل آن‌ها می‌باشد که می‌تواند فرآیند خواندن و آموختن را از حالت حفظی به یادگیری و آموختن ارتقاء دارد.
و چیزی که یاد گرفته شود، با کوچکترین مشاهده و مرور مجدد، به مرحله‌ی عمل می‌رسد.
روش مطالعه زیست شناسی 2 سال سوم رشته تجربی

آنچه در درس زیست‌شناسی اهمیت فوق‌العاده‌ای پیدا می‌كند چگونه خواندن درس فوق و پی بردن به نكات، مفاهیم و تعاریف عنوان شده در كتاب درسی می‌باشد.

متاسفانه در سال‌های اخیر، آن چیزی كه در كلاس‌های زیست‌شناسی مهجور مانده، خود كتاب درسی است. در صورتی كه كتاب درسی منبع اول و آخر طرح سوال در كنكور می‌باشد ولی دید طراح سوال در برداشت‌های مختلفی كه از مطالب كتاب درسی به عمل می‌آورد. همه ساله شوك جدیدی را به دانش‌آموزان رشته تجربی در طرح برخی سوالات وارد می‌كند كه دانش‌آموز اصلا انتظار چنین سوالی را ندارد.

در صورتی كه اگر دانش‌آموز از خوب خواندن و تجزیه و تحلیل و ارتباط دادن مسایل مختلف موجود در كتاب درسی غافل بماند هرگز قادر به پاسخگویی به سوالات فوق نمی‌باشد.

در صورتی كه هم صورت سوال برای دانش‌آموز آشناست و هم گزینه‌های مطرح شده ولی قادر به پاسخگویی صحیح نمی‌باشد. علت این است كه دانش‌آموز مطالب را رو بنایی و سطحی خوانده و هرگز به عمق مفاهیم مطرح شده فكر نكرده بنابراین قادر به ارتباط دادن مسایل مختلف كتاب‌ها با هم نبوده و لذا نمی‌تواند پاسخ صحیح را انتخاب كند.

به همین منظور باید نكات خاصی را در زمینه خوب خواندن كتاب و ارتباط دادن مطالب درسی كتاب‌های مختلف زیست با هم مد‌نظر قرار دهد.
مثلا در كتاب زیست (سال سوم) در صفحه 13 شكلی از پلاسموسیت‌ها ترسیم كرده كه در آن اندامك‌های آبی‌رنگ فراوانی در كنار هسته سلول ترسیم كرده است. كه این شكل باید این سوال را در ذهن دانش‌آموز مطرح كند كه اساسا این شكل متعلق به چه اندامكی است و در این بخش از سلول چه وظیفه‌ای دارد. لازم به ذكر است كه اندامك‌های آبی رنگ سیستم گلژی هستند و چون پلاسموسیت‌ها مسوولیت تولید و ترشح پارتن‌ها را برعهده دارند بنابراین باید از سیستم گلژی نسبتا وسیعی برخوردار باشند.

كتاب زیست‌شناسی سال سوم در سال‌های اخیر بارم‌بندی حدود 40-35 درصدی در كنكور دارد كه نشان از اهمیت بالای این كتاب در كنكور دارد.
4 فصل اول این كتاب در حدود هشت تست در كنكور سراسری دارد. كه با‌توجه به تئوریك بودن بحث‌های فوق نیازمند دقت نظر بهتر و حساسیت بیشتر نسبت به مطالب مطرح شده در كتاب هستیم.

قسمت دوم كتاب فوق مربوط به طرح مسایل ژنتیك مولكولی میتوز، میوز و حل مسایل ژنتیك می‌باشد كه با‌توجه به باز بودن مطالب در این فصول به‌ویژه فصل‌های هفت و هشت باید از آرامش بیشتری در بررسی بهتر مطالب درسی و حل سوالات فوق بهره‌گیری كرد.

پاسخگویی به سوالات فصل هفت باید با ظرافت قابل توجهی صورت گیرد چون نیاز به ارتباط دادن بیشتر و دقت فراوان در بزرگی گزینه‌ها دارد.
در فصل هشت ژنتیك ظاهرا باید ضمن احترام به سیستم‌های حل مساله در كتاب، ‌به‌دلیل كوتاهی زمان در پاسخگویی به سوالات باید از راه‌های میانبر و كوتاه برای حل مسایل استفاده كرد.

مثلا اینكه باید در حل مسایل از قوانین احتمالات به‌ویژه قانون دوم احتمالات بهره‌برداری لازم به عمل آید.
مثلا اگر خواسته شد كه از آمیزش خود لقاحی فردی با ژنوتیب
AaBbRw چه نسبتی از زاده‌ها ژنوتیپی جدید دارند.
باید بلافاصله با قوانین احتمالات، شانس ایجاد ژنوتیپ‌های صفات را به صورت تك‌تك محاسبه كرده و بعد در هم ضرب كنیم.
AaBbRw  x  AaBbRw
Aa x Aa 1/4 AA     1/4 Aa 1/4 Aa 1/4 aa
Aa x Aa 1/4 RR     1/4 Rw 1/4 Rw 1/4 ww
Aa x Aa 1/4 BB     1/4 Bb 1/4 Bb 1/4 bb

در نتیجه احتمال تولد فردی با ژنوتیپ  AaBbRw=1/8   است و بقیه زاده‌ها یعنی 8/7 زاده‌ها ژنوتیپی جدید دارند.
بخش شجره‌نامه نیز از بحث‌های جذاب و جالب این كتاب می‌باشد كه متاسفانه برای دانش‌آموزان سخت به نظر می‌رسد. ولی اگر مطالب و راه‌حل‌های به ارث رسیدن صفات و حل مسایل را خوب آموخته باشید. حل كردن شجره‌نامه كار آسانی است. شجره همان مساله‌ای است كه فقط به نهادهای خاصی نشان داده می‌شود.

بحث گیاهی هم بسیار سخت به نظر می‌رسد و از جذابیت كمی نزد دانش‌آموز برخوردار است. ولی اگر چرخه‌های زندگی یوكاریوتی به خوبی درك شوند. یادگیری بحث گیاهی بسیار آسان است. اغلب اوقات دانش‌آموز اصطلاحات خاصی مثل اسپوروفیت و گامتوفیت را نیاموخته ولی به دنبال یادگیری بحث گیاهی است كه چنین چیزی ممكن نمی‌باشد.

فصل 11 سوم نیز در كنكور حدودا دو سوال دارد كه توجه به نمودارهای كتاب بخش عمده‌ای از مفاهیم را به دانش‌آموز می‌آموزد.

[ ] [ ] [ محمدرضا میرزایی ]

[ ]

زیست شناسی و آزمایشگاه 1

این کتاب در کنکور، درحدود 13 تا 15 سؤال را به خود اختصاص میدهد، که بارمبندی سؤالات آن، تقریباً از یک اصول خاصی تبعیت میکند.

فصل 1) یک سؤال

فصل 2) یک سؤال

فصل 3) دو سؤال

فصل 4) دو سؤال

فصل 5) یک سؤال

فصل 6) دو یا سه سؤال

فصل 7) دو سؤال

فصل 8) دو سؤال
را به طور معمول میباشند.

در فصل 1: دقت در مطالبی همچون چگونگی فعالیت آنزیمها، جایگاه گوارش پلیساکاریدها. نوع پلیساکاریدهای ذخیرهای و ساختاری در جانداران مختلف و ویژگی آنزیمها و انواع پروتئینها از لحاظ عملکرد، و چگونگی تأثیر گروه های فعال در مولکول ی زیستی، اهمیت قابل توجهی دارند.البته نحوه عملکرد آنزیم کاتالاز، تأثیر H2O2 بر سلول و نوع واکنشهایی که آنزیمها در سلول انجام میدهند، قابل توجه است.

در فصل دوم: ویژگیهای تک سلولی مژکدار تریکودینا از لحاظ شکلی و تغذیه ای، ویژگیهای غشاهای سلولی از لحاظ نوع مولکولهای سازنده غشاء، وظیفه غشاء، وظیفه اندامک های فاقد غشاء، جایگاه آنها، وظیفه اندامکهای غشاءدار، ویژگیهای ریخت شناسی و عملکردی آنها، چگونگی نقل و انتقال مولکولها از غشاهای زیستی و همچنین خاستگاه اندامکهای غشادار، اهمیت ویژهای دارد.

در فصل سوم: تقسیم بندی بافتهای جانوری، از لحاظ بافتهای اصلی و فرعی، نوع مولکولهای سازنده غشای پایه، و اینکه همه انواع بافتهای پوششی غشای پایه دیده میشود یا خیر؟ و اینکه مولکولها از چه موادی تشکیل شده و یا در بافتهای پیوندی، چگونگی توزیع این بافت و عملکرد آنها و در بافت ماهیچه ای، شکل و عملکرد سلولها، توجه شود.
ویژگیها و طبقه بندی بافتهای گیاهی از لحاظ نوع، عملکرد، محل استقرار، و حتی نوع گیاهانی که در آنها دیده میشود، باید مدنظر واقع شود.

در فصل 4: یعنی بحث گوارش، دقت در نوع سیستم گوارشی جانوران مختلف و اینکه آیا همه جانوران لزوماً سیستم گوارشی احتیاج دارند یا خیر؟ و اگر سیستم گوارشی خاصی را دارا هستند آیا از نوع کیسه گوارشی یا لوله گوارشی است؟
دقت در مسیر و بخشهای لوله گوارشی جانوران، جایگاه های شروع گوارش مکانیکی، شیمیایی، جایگاه های ادامه گوارش شیمیایی و مکانیکی و جایگاه چگونگی جذب مواد مختلف در مسیر لوله گوارشی اهمیت دارد.

بخشهای مختلف لوله گوارش انسان از دهان تا مخرج. نوع ماهیچه های موجود در هر بخش، اینکه کدام بخش ارادی و کدام بخش غیرارادی هستند؟ و ترتیب بخشهای سازنده لوله گوارش از مری تا مخرج، به ترتیب از بیرونی ترین لایه تا درونی ترین لایه و نوع ترشحات و ویژگیهای مواد ترشحی به درون لوله گوارش و چگونگی ترشحات وارده به لوله گوارش و چگونگی ترشحات وارده به لوله گوارش، اهمیت دارد.

در انتها، مقایسه سیستم گوارشی علفخواران نشخوارکننده و غیرنشخوارکننده نیز توصیه میشود.

در فصل 5: دقت در سیستم پرندگان، نحوه نقل و انتقال هوای ورودی به سیستم تنفسی پرنده.چگونگی ورود هوا به بخشهای مختلف سیستم تنفسی پرندگان.دقت در سیستم تنفس جانوران مختلف، بخشهای تشکیل دهنده سیستم تنفسی انسان، چگونگی عملکرد آنها، اهمیت قابل توجهی دارد.

در فصل 6: دقت در سیستم گردش خون از قبیل بسته یا باز بودن، موضوعی تحت عنوان تیره و روشن بودن خون در بخشهای ورودی به قلب یا خروجی از قلب.
توجیه گردش بزرگ و کوچک خونی در جانوران، موضوعی تحت عنوان گردش خون ساده یا مضاعف یا ناقص و کامل بودن.

● بررسی عملکرد میوکارد قلب، الکتروکاردیوگرام، و موضوعات وابسته به آن، توزیع خون در بافتها، مبادله مدار بین خون و بافت در مویرگها و نیز مکانیسم های توجیه نوار الکتروکاردیوگرام، وضعیت دریچه ها و حفره های قلبی و صداهای قلبی در بررسی نوار قلب به همراه گروههای خونی اصلی و فرعی، اهمیت قابل توجهی دارد.

در موضوع بحث گیاهی نیز:

چگونگی انجام نقل و انتقال مواد از تار کشنده تا آوند چوب.

عوامل موثر در جریان یافتن شیره خام در بافت هادی چوبی.

مکانیسم تعرق، وضعیت بخشهای مختلف سلول نگهبان در هنگام باز و بسته بودن روزنه ها.

پدیده تعرق، بذرافشانی و جریان توده ای باید بیشتر و با دقتتر مطالعه شود.

در موضوع بحثهای فصل 7 یعنی دفع مواد زائد.

نوع ماده زائد نیتروژندار دفعی در جانداران مختلف در زیستگاه های مختلف.

● میزان مصرف آب و انرژی لازم برای دفع مواد زائد نیتروژندار

بررسی بخشهای مختلف نفرون، مبنی بر اینکه، این بخشها در کجای کلیه قرار داشته و هر بخشی چه عملی را انجام میدهند.

بررسی فرآیند تراوش، بازجذب و ترشح مواد از لحاظ نوع مواد در بخشهای مختلف هم بسیار مهم هستند.

بررسی عمل دیالیز و چگونگی عملکرد کلیه در تنظیم PH خون نیز مهم به نظر میرسند.

در بخش حرکت :

چگونگی حرکت کرم خاکی، و اینکه ماهیچه های طولی و حلقوی آن در بخش کشیده و حجیم چگونه هستند.

اصطلاحاتی که درمورد بخشهای سازنده تار ماهیچه ای نظیر تارچه، سارکومر، سارکولم و ... مهم هستند.

چگونگی پرواز پرنده، نوع باله های موجود در ماهیها و عملکرد هرکدام از این باله ها بسیار با اهمیت هستند.

نوع مفصلها، به ویژه بخشهای موجود در مفصلهای متحرکی مثل مفصل لولایی و بررسی ظاهری ساختارهای استخوانی هم بسیار مهم هستند.

نوع حرکتهای گیاهی، اعم گرایشی، تاکتیکی، تنگشی و نوع گیاهانی که این حرکتها را انجام میدهند، بسیار مهم هستند.


[ ] [ ] [ محمدرضا میرزایی ]

[ ]